Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce – gdzie jakość powietrza jest najgorsza?

Jakość powietrza w Polsce od lat pozostaje przedmiotem analiz i raportów publikowanych przez krajowe i międzynarodowe instytucje. Najnowsze dane, opracowane na podstawie pomiarów Państwowego Monitoringu Środowiska, pokazują, że problem nadmiernych stężeń niektórych zanieczyszczeń wciąż dotyczy części polskich miast. Poznaj aktualny ranking najbardziej zanieczyszczonych miast w Polsce.

Jak mierzy się jakość powietrza w Polsce?

Jakość powietrza w Polsce jest monitorowana w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, koordynowanego przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Na terenie kraju działa sieć stacji pomiarowych, które przez całą dobę rejestrują stężenia wybranych substancji w powietrzu. Dane te są następnie analizowane i wykorzystywane do rocznych ocen jakości powietrza w poszczególnych strefach i miastach.

Pomiary prowadzone są zgodnie z krajowymi przepisami oraz dyrektywami unijnymi. Dzięki temu wyniki można porównywać zarówno między różnymi regionami w Polsce, jak i z danymi z innych państw Unii Europejskiej.

Główne wskaźniki zanieczyszczeń

Do najważniejszych wskaźników branych pod uwagę przy ocenie jakości powietrza należą:

• PM10 – pył zawieszony o średnicy do 10 mikrometrów;
• PM2.5 – drobniejsza frakcja pyłu, szczególnie istotna z punktu widzenia zdrowia;
• benzo(a)piren – związek należący do wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych;
• dwutlenek azotu (NO₂) – związany głównie z emisją komunikacyjną.

To właśnie przekroczenia norm dla tych substancji decydują o zakwalifikowaniu danego miasta do grupy najbardziej zanieczyszczonych.

Normy krajowe i unijne

W Polsce obowiązują poziomy dopuszczalne określone w krajowych przepisach, które wynikają z implementacji prawa unijnego, w szczególności dyrektywy 2008/50/WE. Normy te określają maksymalne średnioroczne stężenia oraz liczbę dopuszczalnych przekroczeń w ciągu roku.

Równolegle funkcjonują wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia, które mają charakter zaleceń zdrowotnych i są bardziej restrykcyjne niż normy prawne obowiązujące w UE. W praktyce oznacza to, że miasto może spełniać normy krajowe, a jednocześnie przekraczać poziomy rekomendowane przez WHO.

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce – aktualny ranking

W oparciu o najświeższe dane i zestawienia organizacji zajmujących się jakością powietrza w Polsce, do miejsc najczęściej wymienianych jako te z największym problemem zanieczyszczeń należą m.in. Nowa Ruda, Sucha Beskidzka, Nowy Targ, Żywiec i Pszczyna. Te miasta pojawiają się regularnie w analizach pod kątem wysokich stężeń pyłów i benzo(a)pirenu oraz liczby dni, kiedy powietrze przekracza normy jakościowe.

Oto zestawienie w podziale na najważniejsze kategorie pomiarowe, które odzwierciedlają różne aspekty zanieczyszczenia powietrza

Miasta z najwyższymi przekroczeniami PM10

Pył zawieszony PM10 to jeden z głównych wskaźników oceny jakości powietrza (mierzy cząstki o średnicy do 10 μm). W wielu mniejszych miastach Polski notuje się liczne przekroczenia norm rocznych i dziennych. Wysokie stężenia PM10 odnotowywano m.in. w:

• Nowej Rudzie – jeden z liderów pod względem liczby dni z przekroczeniami i średnich stężeń;
• Nowym Targu – często pojawia się w czołówce zestawień dotyczących pyłów zawieszonych;
• Pszczynie i Lwówku Śląskim – również notowały istotne przekroczenia dopuszczalnych poziomów.

Miasta z najwyższym stężeniem benzo(a)pirenu

Benzo(a)piren jest rakotwórczym związkiem organicznym powstającym głównie podczas spalania paliw stałych. Jego wysokie stężenia są problemem szczególnie w sezonie grzewczym. W 2024 roku do miejsc z największymi ilościami tego związku należały:

• Sucha Beskidzka – raporty wskazują na bardzo wysokie stężenia benzo(a)pirenu;
• Żywiec – również odnotowuje wysokie wartości B(a)P w powietrzu;
• Nowy Targ i częściowo Rybnik – także pojawiają się w zestawieniach dotyczących rakotwórczych zanieczyszczeń.

Miasta o największej liczbie dni smogowych

Liczba dni smogowych to praktyczny wskaźnik pokazujący, jak często mieszkańcy oddychają powietrzem o jakości gorszej niż dopuszczalne normy. Na podstawie danych można wyróżnić lokalizacje, gdzie liczba takich dni była szczególnie wysoka:

• Nowa Ruda – najczęściej pojawiała się na szczycie listy pod tym względem;
• Sucha Beskidzka i Żywiec – także należały do miast z dużą liczbą dni przekroczeń norm;
• Nowy Targ – tradycyjnie w czołówce pod kątem smogowych dni.

Dlaczego niektóre miasta mają większy problem ze smogiem?

Z danych publikowanych w 2024 roku przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska oraz analiz Europejskiej Agencji Środowiska wynika, że na skalę zanieczyszczenia powietrza wpływa kilka powtarzalnych czynników. Najbardziej obciążone miasta zwykle łączy podobna struktura źródeł emisji i warunki lokalne.

Najczęstsze przyczyny wysokich stężeń zanieczyszczeń to:

• Indywidualne ogrzewanie budynków paliwami stałymi – emisje z sektora komunalno-bytowego w sezonie grzewczym są w Polsce jednym z głównych źródeł pyłów oraz benzo(a)pirenu;
• Niekorzystne ukształtowanie terenu – miasta położone w kotlinach i dolinach są bardziej narażone na kumulację zanieczyszczeń, zwłaszcza przy słabej wentylacji powietrza;
• Warunki meteorologiczne – inwersja temperatury, brak wiatru i niska temperatura sprzyjają utrzymywaniu się smogu przez wiele dni;
• Transport drogowy – emisje związane z ruchem samochodowym, szczególnie w gęsto zabudowanych obszarach, wpływają na poziom tlenków azotu i wtórnych cząstek pyłu;
• Gęsta zabudowa i wysoka koncentracja źródeł emisji – w mniejszych miastach o zwartej strukturze zabudowy zanieczyszczenia mogą szybciej się kumulować.

Czy sytuacja się poprawia? Trendy w ostatnich latach

Dane, publikowane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska pokazują, że w skali kraju w ostatnich latach obserwowany jest stopniowy spadek średniorocznych stężeń części zanieczyszczeń, zwłaszcza pyłu PM10 i PM2.5. W wielu strefach zmniejszyła się także liczba dni z przekroczeniami norm dobowych. Poprawa nie jest jednak równomierna i dotyczy głównie wybranych regionów.

W przypadku benzo(a)pirenu sytuacja nadal pozostaje problematyczna. Pomimo widocznych zmian w niektórych miastach, w części stref wciąż odnotowuje się przekroczenia poziomu docelowego. Dane wskazują również, że warunki meteorologiczne w danym roku mają duży wpływ na ostateczne wyniki, dlatego pojedynczy sezon grzewczy nie zawsze odzwierciedla długofalowy trend.

Podsumowując, ogólnokrajowe wskaźniki pokazują stopniową poprawę jakości powietrza, jednak problem nie został całkowicie rozwiązany. W części miast i regionów przekroczenia norm nadal występują, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym.

Skutki zdrowotne zanieczyszczonego powietrza

Zanieczyszczenie powietrza jest uznawane przez Światową Organizację Zdrowia za jeden z istotnych czynników ryzyka środowiskowego wpływających na zdrowie ludzi. Dane publikowane przez WHO oraz Europejską Agencję Środowiska wskazują, że długotrwała ekspozycja na podwyższone stężenia pyłów zawieszonych i innych zanieczyszczeń może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Do najczęściej wskazywanych skutków należą:

• choroby układu oddechowego – wzrost ryzyka astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz nawracających infekcji dróg oddechowych;
• choroby sercowo-naczyniowe – zwiększone ryzyko zawału serca, udaru mózgu oraz nadciśnienia;
• nowotwory płuc – długotrwała ekspozycja na drobny pył PM2.5 jest powiązana ze wzrostem ryzyka zachorowania na raka płuc;
• zaostrzenie istniejących chorób przewlekłych – osoby starsze oraz pacjenci z chorobami serca i płuc są szczególnie narażeni na pogorszenie stanu zdrowia w okresach smogowych;
• wpływ na dzieci i kobiety w ciąży – badania wskazują na związek między zanieczyszczeniem powietrza a niższą masą urodzeniową oraz zaburzeniami rozwoju układu oddechowego u dzieci.

Skala oddziaływania zależy od poziomu zanieczyszczeń, czasu ekspozycji oraz ogólnego stanu zdrowia danej osoby. Dlatego monitoring jakości powietrza i ograniczanie emisji mają bezpośrednie znaczenie dla zdrowia publicznego.

Jak sprawdzić jakość powietrza w swoim mieście?

Najbardziej wiarygodnym źródłem informacji o jakości powietrza w Polsce są dane publikowane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska. Na stronie internetowej GIOŚ dostępna jest aktualna mapa pomiarów ze stacji automatycznych i manualnych, która pokazuje bieżące stężenia zanieczyszczeń oraz indeks jakości powietrza dla poszczególnych lokalizacji.

Warto zwrócić uwagę, że oficjalne dane pochodzą ze stacji referencyjnych spełniających wymagania określone w przepisach krajowych i unijnych. Oprócz bieżących odczytów dostępne są także archiwalne wyniki oraz roczne oceny jakości powietrza, które pozwalają sprawdzić, czy w danym mieście występowały przekroczenia norm.

Należy przy tym odróżnić dane z oficjalnych stacji od pomiarów pochodzących z prywatnych czujników. Te drugie mogą być pomocne orientacyjnie, ale nie stanowią podstawy do oficjalnej oceny jakości powietrza ani do tworzenia rankingów.

Czy można poprawić jakość powietrza lokalnie?

Poprawa jakości powietrza w skali miasta wymaga działań systemowych, takich jak ograniczanie emisji z ogrzewania budynków czy transportu. W skali indywidualnej można jednak zmniejszyć narażenie na zanieczyszczenia, na przykład poprzez stosowanie urządzeń filtrujących powietrze w pomieszczeniach. Oczyszczacz z odpowiednim filtrem HEPA może ograniczać stężenie pyłów wewnątrz mieszkania, choć nie wpływa na jakość powietrza na zewnątrz.

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce – podsumowanie

Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce to przede wszystkim te, w których nakładają się lokalne źródła emisji i niekorzystne warunki terenowe. Dane pokazują, że w części regionów sytuacja stopniowo się poprawia, choć problem przekroczeń norm wciąż nie został całkowicie rozwiązany. 

Źródła:

1. https://www.gov.pl/web/gios/jakosc-powietrza-w-polsce-w-2024-roku-raport-glownego-inspektoratu-ochrony-srodowiska [dostęp 12.02.2026]
2. https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/home [dostęp 12.02.2026]
3. https://airly.org/pl/gdzie-jest-najwiecej-smogu-w-polsce-przeczytaj-analize-airly/ [dostęp 12.02.2026]
4. https://airly.org/pl/zanieczyszczone-powietrze-w-polsce-sprawdz-regiony-szczegolnie-niebezpieczne/ [dostęp 12.02.2026]
5. https://www.iqair.com/pl/poland/mazovia/warsaw [dostęp 12.02.2026]